|
startpagina | e-mail ons |
Onderstaand artikel werd overgenomen van:
http://www.aob.nl/hobarchief/resultaat.asp?ArtikelID=7423&Marker=rosa+boekdrukker
We voegden de foto's zelf toe.
http://www.aob.nl/hobarchief/resultaat.asp?ArtikelID=7423&Marker=rosa+boekdrukker
We voegden de foto's zelf toe.
|
|
||||||||||||
  |
|||||||||||||
|
|||||||||||||
Op ict-congressen wemelt het van de driedelige pakken. Microsoft domineert de markt. Maar je hoeft geen pak te dragen om software te ontwikkelen, ontdekken steeds meer scholen. Volgens aanhangers van openbronprogramma’s sluiten deze aan bij het onderwijsprincipe ‘kennis delen’. En – niet onbelangrijk – ze besparen veel geld. Achter computersystemen schuilen mensenhanden. Op de rosa boekdrukkerschool, een openbare basisschool in het Amsterdamse stadsdeel de Baarsjes, zijn dat de handen van Dirk Schouten en Karin Abma. Hun kantoortje heeft geen muren: het zijn twee beeldschermen op tafeltjes aan een gang op de eerste etage. Een open ruimte, te midden van de leerlingen, in het hart van de school. Er is geen treffender beeld voor het verhaal dat ze uitdragen. De rosa boekdrukkerschool is een vurig pleitbezorger van twee fundamentele openbronprincipes. Het eerste: kennis en ervaring bij het ontwikkelen van computerprogramma’s moeten zoveel mogelijk worden gedeeld. Liefst met broncode en al, open source. Openbronsoftware hoeft niet gratis te zijn, maar is dat vaak wel. Het tweede: bevorderen van open standaarden die de uitwisselbaarheid van informatie vergroten. Dat betekent dat je niet afhankelijk bent van een bepaalde softwaremaker om bijvoorbeeld een tekstbestand te kunnen gebruiken. De begrippen ‘open bron’ en ‘open standaarden’ leunen op dezelfde gedachte, maar hebben dus een verschillende betekenis. Abstract? Allerminst. Sterker nog: het kan geld besparen. Maar dat komt zo. Eerst een voorbeeld van het eerste principe. De school heeft zelf software laten ontwikkelen voor het opzetten en onderhouden van hun website en het intranet. Die software, Site@School, is vervolgens op een digitaal prikbord gezet, zodat ook andere scholen er gebruik van kunnen maken. Die scholen kunnen bovendien verder sleutelen aan de software. Op een van die prikborden is Site@School zo’n zestigduizend keer gedownload. Het programma bestaat inmiddels in zestien talen. Zo heeft de school ook een client-serversysteem laten ontwikkelen, voor de aansturing van de pc’s op school. Het heet ServerAtSchool, en wordt op een aantal scholen gebruikt. Schouten, ict-vrijwilliger: “Onderwijs is gebaat bij open source, omdat je daarmee veel meer zelf in de hand hebt. Je kunt een applicatie verder laten ontwikkelen in de richting die je voor jouw onderwijs nodig hebt. Opensourcesoftware gaat over kennis delen, net als onderwijs.” Renovatie Soms geeft een verbouwing of renovatie het startschot, zoals bij het Barlaeus Gymnasium een kleine vijf jaar geleden. Op de tweede verdieping huist de mediatheek, het bruisende zenuwcentrum voor leerlingen die opdrachten maken en informatie vergaren. Dat doen ze achter zestig beeldschermen met openbronsoftware zoals het besturingssysteem Linux en OpenOffice.org. Dat laatste is een gratis pakket met onder andere een tekstverwerker- en spreadsheetprogramma. Een bewuste keuze, vertelt mediathecaris Roeland Smeets. “In 2002 kregen we van de rector te horen dat er een grote verbouwing aan zat te komen. We moesten gaan nadenken hoe we de ict wilden gaan vormgeven in de toekomst. Een van de docenten zei toen: ‘Leerlingen moeten kennismaken met ict zoals het echt is’. Het is belangrijk dat leerlingen leren dat Microsoft niet de standaard is. Als school hebben we de plicht om te laten zien dat de wereld meer te bieden heeft.” Een van de volgende vragen was toen: Wat kan er straks niet meer? Want de onderwijswereld was, meer nog dan nu, ingesteld op Microsoftproducten: Windows, Internet Explorer en Word. Er bleek dat veel nog gewoon kon, op een alternatieve manier. Maar niet alles, ondervond docent biologie Hans Schoonheim. “Wij laten leerlingen opdrachten maken die door educatieve uitgeverijen op websites zijn gezet. Maar de opdrachtensite werkte niet meer goed toen wij Firefox, een openbronbrowser, gingen gebruiken. Daar liepen we de eerste tijd tegenaan.” De marktdominantie van bedrijven als Microsoft wordt ook in het onderwijs op allerlei manieren in stand gehouden. Docenten zijn vaak van huis uit al vertrouwd met Windows en hebben niet de tijd of zin om zich in alternatieven te verdiepen. Directies zijn onvoldoende op de hoogte van de alternatieven en vinden het al gauw gedoe. Educatieve uitgeverijen leveren software die Microsoftsoftware vereist. Datzelfde geldt voor veel leerlingvolg- of administratiesystemen. Computerfabrikanten leveren nieuwe pc’s met Windows erop. Systeembeheerders worden vaak opgeleid met Microsoftprogramma’s. En Microsoft maakt het scholen ook wel erg gemakkelijk om voor Windows te kiezen met een ‘educatieve korting’. Schouten: “Microsoft gedraagt zich als een heroïnedealer op het schoolplein. Kinderen worden al van jongs af aan met Microsoft opgevoed. Dat zijn weer hun toekomstige klanten.” Docent Abma: “Je merkt het aan alles. Chatten heet niet chatten, maar msn’en.” Schouten: “Microsoft is een prima bedrijf voor het bedrijfsleven, maar niet voor scholen. Het vaart op kennis onder de pet houden.” Euvel Microsoft buiten de deur houden valt niet mee, weten ze ook op de rosa boekdrukkerschool. Zo heeft de school twee Officepakketten van Microsoft in huis. Reden: de administratie krijgt databestanden aangeleverd in een formaat dat niet met OpenOffice te lezen is. Open standaarden zouden zo’n euvel verhelpen. Daarnaast heeft de school Windowslicenties gekocht, om programma’s van educatieve uitgeverijen te kunnen draaien. Die licenties hebben ze overigens van een Belgische leverancier betrokken, om de winkelnering op de Nederlandse onderwijsmarkt te omzeilen. Bij het Barlaeus Gymnasium kunnen ze erover meepraten. ‘Muiswerk’ is een hulpprogramma voor remedial teaching, het vereist Windows. Maar door een trucje kan het weer wel: kort gezegd door Windows onder Linux te starten. Systeembeheerder Evan van Hooren is van origine Windows-opgeleid, maar ging zich gaandeweg meer verdiepen in alternatieven. “Om Linux populairder te maken bij docenten willen we ook Microsoftprogramma’s onder Linux gaan aanbieden. Het doet misschien wel een beetje pijn. Maar we moeten dat wel doen omdat sommige mensen nog wel huiverig zijn om over te stappen.” Maar overal ter wereld sleutelen mensenhanden aan alternatieven. Die verspreiden ze en de onderliggende code wordt vrijgegeven, zodat anderen het kunnen controleren, uitbreiden en verbeteren. Kennis en ervaring worden gedeeld in een openbrongemeenschap. Ook docent Schoonheim laat zich af en toe op weg helpen als hij een vraagje heeft over Moodle. Moodle is een elektronische leeromgeving (elo), open bron en gratis beschikbaar. “Er was een keer een probleem met plaatjes uploaden. In zo’n gemeenschap ben je nooit de enige die met een bepaald probleem zit. Dat was toen redelijk snel verholpen.” Van Hooren: “Het mooie is ook dat je opdrachten kunt opslaan in een open formaat, dat je overal weer kunt openen en kunt delen met anderen.” Een ander voorbeeld noemt mediathecaris Smeets het beeldbewerkingsprogramma The Gimp. “Als we een commercieel programma zoals Photoshop zouden willen gebruiken op al die computers hier, zou dat onbetaalbaar zijn. The Gimp is gratis. En het is een heel goed programma. Het is alleen niet zo gebruiksvriendelijk voor mensen die niet elke dag achter een pc zitten.” Systeembeheerder Van Hooren: “Als je blanco begint, maakt het volgens mij niet zoveel uit. Het is niet zo heel veel moeilijker dan Photoshop.” De mediathecaris mag van de schoolleiding eerste klassen die lesuitval hebben, bij zich roepen. “Ik heb toestemming gekregen om die klassen dan wat te leren over werken met The Gimp. Er liggen zes lessen klaar. Als leerlingen een keer een gedicht moeten illustreren, kunnen ze zelf iets maken. Dat is creatiever dan een plaatje van Google halen.” Doe het zelf En die besparingen? Ict-vrijwilliger Schouten van de rosa boekdrukkerschool: “Een oud-directeur heeft gezegd dat we ongeveer de helft goedkoper uit zijn.” De Microsoftlicenties uit België verwacht hij er in drie jaar uit te hebben. Ook op het digitale schoolbord is flink bespaard: met internetinstructies en een soldeerbout is er zelf een digibord in elkaar geknutseld, die werkt met een Wii-controller. “Zo hoef je niet aan te kloppen bij digibordfabrikanten, die allemaal weer hun eigen gesloten standaarden gebruiken.” Een bedrijfje zou het doe-het-zelf-digibord zo in productie kunnen nemen, aldus Schouten. Ook een elektronische leeromgeving hoeft geen handenvol geld te kosten, weet mediathecaris Smeets van het Barlaeus Gymnasium. De extra tijd en inzet die een openbronprogramma in het begint vergt, loont zich volgens hem op termijn dubbel en dwars. “De meeste scholen kiezen voor een commercieel product. Ze betalen daar geld voor, laten we zeggen een tientje per leerling. Een school als Barlaeus zou zo aan de tien- tot vijftienduizend euro zitten voor een elo-systeem. Met Moodle kunnen we echt met veel minder geld toe.” Hij heeft wel eens zo’n ict-congres bijgewoond, waar het wemelde van de driedelige pakken. “Heel veel bedrijfjes verdienen er veel geld aan, geld dat eigenlijk naar het onderwijs zou moeten. Dat is schandalig.” Docent Abma van de rosa boekdrukkerschool: “Het is geld weggooien. Mensen denken er niet bij na. Maar je moet wel wat moeite doen om de alternatieven te vinden.” De pioniers bij de rosa boekdrukkerschool en het Barlaeus Gymnasium zijn ervan overtuigd: dit is de weg van de toekomst. En ze staan er niet alleen in. Het kabinet wil dat het rijk en lokale overheden, net als het onderwijs, de kant op gaan van open standaarden. Die moeten het uitwisselen van gegevens tussen overheidsdiensten, bedrijven, instellingen en burgers verbeteren. Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken kwam in september 2007 met het actieplan Nederland open in verbinding. Daarin wordt de verantwoordingslast omgedraaid: overheden moeten zich verantwoorden als ze die open standaarden niet op tijd overnemen. Daarnaast wil het kabinet de ontwikkeling van openbronsoftware stimuleren. ‘Deze markt neemt in omvang onverminderd toe en biedt een belangrijk open alternatief voor de sterk gemonopoliseerde gesloten softwaremarkt. De openheid van de software maakt het tot slot een belangrijke bron van kennis, bijvoorbeeld in het onderwijs.’ De Onderwijsraad kwam afgelopen najaar met het advies meer in opensource-ontwikkelingen en open standaarden te investeren. En onlangs lanceerde minister Ronald Plasterk van Onderwijs zijn wens om een Wikiwijs van de grond te krijgen, een digitaal platform waarop docenten lesmethoden vrij kunnen uitwisselen. Een lovenswaardig idee, vindt mediathecaris Smeets. “Maar het wordt al jaren geprobeerd. Mensen blijven vaak toch een beetje op hun spullen zitten.” Bovendien is de tijd schaars, weet docent Schoonheim. “Leraren hebben het al druk. Die hebben vaak geen tijd om ook nog eens weken of maanden aan een nieuwe methode te werken.” Grappig genoeg levert het Barlaeus zelf het bewijs van het tegendeel. In vrijgemaakte uren heeft de wiskundesectie een lesboek gemaakt voor het eerste leerjaar. “Dat staat op onze website”, zegt Smeets. “Met de expliciete uitnodiging voor anderen om het te downloaden en te gebruiken.” {kadertje} Lijstje met links rosa boekdrukkerschool * http://rosaboekdrukker.net/ Barlaeus Gymnasium * http://www.barlaeus.nl/ Linux: besturingssysteem * http://www.linux.eu.org/ OpenOffice.org: kantoorsoftware met onder andere tekstverwerker en spreadsheet * http://nl.openoffice.org/ Thunderbird: mailprogramma * http://www.mozilla-europe.org/nl/products/thunderbird/ Firefox: browser * http://www.mozilla-europe.org/nl/firefox/ Moodle: elektronische leeromgeving * http://moodle.org/ Site@School: contentmanagementsysteem voor websites van basisscholen * http://siteatschool.org/ ServerAtSchool: client-serversoftware voor basisonderwijs, beheerd binnen een samenwerkingsverband van scholen * http://strict.nu The Gimp: programma voor beeldbewerking * http://www.gimp.org/ Surf naar www.aob.nl voor meer links en rapporten. © 2009 |
|||||||||||||
|